Жоғары оқу орындарына рейтинг не үшін қажет?
Жоғары оқу орындары сапасының басты құралдары жоғары оқу орындарының рейтингі болып табылады, ақпарат құралдарында, сайттарда
Рейтингтің мақсатын анықтауда мыналар:
- Шешімдерді шешуде информациялық ақпараттарды көрсету (талапкерлерге, олардың ата-аналарына, саясаттанушыларға, фондтарға,жұмыс берушілерге,халықаралық мекемелерге);
- Жоғары оқу орындарының бәсекелестік қабілетін дамытуда;
- Ішінаралық жоғары оқу орындарының сапасын және орталығын дамытуда.
Қандай мекемелер ЖОО-да рейтинг жүргізеді?
Қазіргі таңда әлемнің 30 елінде ЖОО-да ұлттық рейтингтер өткізеді.
Әлемдік Банктің халықаралық эксперті Джамил Салмидің мәліметі бойынша мекемелердің жоғары оқу орындарында жүргізген рейтингтерін төмендегідей классификациялауға болады:
- Білім Министрлігі. Мысалы: Ресей, Таиланд, Ұлыбритания.
- Тәуелсіз мекемелер, профессионалды ассоциациялар, университеттер. Мысалы: Мельбурн университеті (Австралия), Шанхай университетінің жоғары білім беру институты.
- Ақпарат орталығы. Мысалы: америка журналы (U.S. News & World Report), британ газеттері Гардиан (The Guardian), Таймс (The Times).
- Коммерциялық емес зерттеу мекемелері. Тәуелсіз мекемелердің бірігуі (аралас түрі). Мысалы: жоғары білім беруді дамытуда неміс центрі (Center for Higher Education Development, Gьtersloh, Germany) и газета Штерн (Stern).
- Поляк журналы «Перспективы» және рейтинг жөніндегі Совет
- Аккредитеттеу агенттігі. Мысалы: Австрия аккредитеттеу агенттігі, Аргентина, Чили.
Бірақ жүйелі ақпарат алу үшін қажетті талапкерлерге, олардың ата-аналарына, қатысты кісілерге, жалпыға, принциптерге сәйкес халықаралық органдардың сапасын дайындауда жоғары оқу орындарындағы рейтингті білім министрлігіне тәуелсіз, үкімет орындарының мекемелері жүргізу керек.
Жоғары оқу орындарында рейтингтің қандай түрлері өткізіледі?
Академиялық рейтингтер түрлеріне қарай институционалды рейтинг және білім беру бағдарламасы рейтингі болып бөлуге болады.
Институционалды рейтинг - бұл жоғары оқу орындарының бүтін мекеме түрінде атқару рейтингі.
Рейтинг бағдарламасы - бұл білім беру бағдарламасы, әр түрлі бағыт бойынша мамандықтар рейтингі, мысалы бизнес, құқық, медицина, инженерия.
Одан басқа, жоғары оқу орындарының рейтингін бір елдің немесе жоғары оқу орындардарының өзге елдерінің рейтингін ұлттық және глобальдық рейтинг деп білуге болады..
Институционалды глобальды рейтингтің ең танымалы әлем университеттердің Шанхай рейтингі. Бағдарлама рейтингісіне өте танымал халықаралық рейтинг МБА бағдарламасы, мына басылымдармен жүргізіледі: Wall Street Journal, Financial Times, Business Week.
Жоғары оқу орындарындағы рейтинг қалай анықталады? Қандай көрсеткіштермен?
Рейтинг жүргізуші түрлі елдің мекемелері өздерінің критерийлерін қолданады, мысалы ранжирлеу жүйесі, мұнда тек 5 индикатор қолданылады (Times Higher Education Supplement), Тәуелсіз қазақстандық агенттіктің білім сапасын жақсартудың әдістемесінде тек рейтинг бойынша академиялық ресурстарда 7 критерий және 43 индикатор қолданылады. Бұл индикаторлар жоғары оқу орындарының объективтілігін қалайды.
Жоғары оқу орындарының берлиндік ранжирлеу принципі деген не?
Жоғары оқу орындарын ранжирлеу және білім бағдарламалары глобальды мәселелердің бірі. Сондықтан жоғары оқу орындарын ранжирлеу жалпыұлттық бақылау процесінің және білім беру сапасының ажырамас бөлігі. Халықаралық эксперттік топтың ранжирлеу (IREG) жөніндегі инициативасымен 2006 жылдың мамыр айында Берлинде Екінші мәжіліс өтті (IREG), онда 19 елдің өкілдерінің қатысуымен Жоғары оқу орындарының берлиндік ранжирлеу принципі жасалды. Мұндай инициативаның қорытындысы 16 стандартты дайындаудың, жалпыұлттық, регионалдық және әлемдік рейтингтті құру және дамытуды анықтай отырып, соңында осындай рейтингтің арқасында жүйенің пайда болуын рейтинг өткізу әдістерінің үнемі жақсартуына және орындалуына әкеледі.
Жоғары оқу орындарында халықаралық стандарт бойынша сертификаттау немесе ранжирлеу әдісін тану өтіле ме?
Қазіргі уақытта жоғары оқу орындарындағы рейтингтің сертификаттау әдістемесі - халықаралық мекемемен IREG - академиялық ранжирлеудің халықаралық обсерваториясымен 16 стандарттың сәйкестігімен жоғары оқу орындарын ранжирлеудің Берлиндік принципімен өткізіледі, сертификацияланған немесе танылған әдістер «Признано IREG» лейблын алады және "Higher Education in Europe"журналында жарияланады. Тәуелсіз қазақстандық агеттігінің әдістемесі білім беру сапасын жетілдіруде IREG танылып, Higher Education in Europe" №2-3, 2008 журналына жарияланады.